Liên kết web
congbao
Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam
cổng thông tin
Hội thi sáng tạo KH&KT tỉnh Bình Định lần thứ X (2016-2017)
Sở KH & CN Bình Định
LHH Việt Nam
XÉT CHỌN VÀ TÔN VINH DANH HIỆU \\\\\\\\
Trung tâm Thông tin xúc tiến Du lịch Bình Định
Công ty Dược - Trang thiết bị y tế Bình Định (Bidiphar)
Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghệ thông tin tỉnh Bình Định
Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Bình Định
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bình Định
Trong vài thập niên gần đây trên thế giới cũng như Việt Nam tác động của biến đổi khí hậu tới sức khỏe và dịch bệnh ngày càng trở nên khó kiểm soát, hiểu biết và thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ góp phần hạn chế thiệt hại mà còn bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân từ những hiện tượng thời tiết cực đoan.

Bản đồ tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu (nguồn IPCC)

Tại Hội nghị các bên về biến đổi khí hậu (COP21) ởPari (Pháp) năm 2015, Liên hiệp quốc (UN) cho biết thế giới đang phải chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, những đợt nắng nóng khủng khiếp diễn ra thường xuyên hơn gấp 4 lần so với trước đây và dự báo sẽ gấp 100 lần so với hiện nay trong vòng 40 năm tới, trong đó Việt Nam đứng hàng thứ 5 trong số quốc gia chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu trên thế giới mànguyên nhân chủ yếu do con người làm thay đổi môi trường tự nhiên để phát triển các lợi ích kinh tế làmảnh hưởng đến khu hệ côn trùng nói chungvà muỗi truyền bệnhnói riêng cũng như đặc điểm sinh học, sinh thái và vai trò truyền bệnh của chúng. Bình Định là một trong những “cửa ngõ” của miền Trung-Việt Nam chịu tác động nặng nề nhất do biến đổi khí hậu trong năm 2016 với 4 trận lũ lụt liên tiếp không chỉ gây thiệt hại vật chất, cướp đi sinh mạng nhiều người dân mà còn để lại hàng loạt nguy cơ dịch bệnh truyền qua nước, qua thực phẩm và qua véc tơ đe dọa sức khỏe người dân.

          Nhìn lại năm 2016, thế giới đã phải chứng kiến một thảm họa thiên nhiên khốc liệt do ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết cực đoan từ nắng hạn đến mưa lũ ở nhiều vùng mà không thể lường trước hậu quả dù đã được cảnh báo về quy mô cũng như mức độ tác động. Đúng như kịch bản biến đổi khí hậu, El Niño và La Niña là hai hiện tượng thời tiết cực đoan năm 2016 ảnh hưởng toàn cầu, trong đó có Việt Nam. El Niño là hiện tượng nước biển nóng lên khác La Niña làm lạnh những vùng biển mà nó đi qua, trong đó El Niño xuất hiện thường xuyên hơn và sức tàn phá khốc liệt hơn, còn La Niñaxảy ra khi hiện tượng El Niño kết thúc. Biến đổi khí hậu không chỉ gây thiệt hại đến tính mạng và tài sản người dân mà còn tạo môi trường thuận lợi phát sinh, phát triển dịch bệnh và trung gian truyền bệnh. Nhiệt độ trái đất nóng lên cùng mực nước biển dâng và thời tiết cực đoan có thể tác động đến các bệnh truyền từ nước làm gây bùng phát các bệnh tiêu chảy; tác động sinh thái tác nhân gây bệnh (ký sinh trùng sốt rét, virus dengue, virus zika) cũng như trung gian truyền bệnh (muỗi Anopheles, muỗi Aedes) làm gia tăng các bệnh do muỗi truyền như sốt rét, sốt xuất huyết, zika cùng các bệnh do véc tơ truyền khác thông qua vật chủ trung gian. Tình trạng mưa lụt kéo dài, tạo những ổ muỗi đẻ ở khắp mọi nơi, nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề là nguyên nhân chính gây dịch bệnh đường tiêu hóa kể cả dịch bệnh động vật và các ổ dịch thiên nhiên. Tác động tiêu cực biến đổi khí hậu đến sức khỏe người già, người mắc các bệnh không lây nhiễm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tim mạch, thần kinh, strees nhiệt làm tăng tỷ lệ bệnh và tử vong. Không những vậy, tác động biến đổi khí hậu còn làm tăng dịch bệnh theo mùa như cúm mùa, cúm A/H5N1, cúm A/H1N1, SARS, chân tay miệng và nhiều dịch bệnh mới nổi khác. Hậu quả các trận lụt liên tiếp ở khu vực miền Trung, đặc biệt là tỉnh Bình Định trong năm 2016 còn tạo cơ hội phát tán dịch bệnh, ảnh hưởng cung cấp nước sạch, an toàn vệ sinh thực phẩm và vệ sinh môi trường.

1. Tác động biến đổi khí hậu tới sức khỏe

          Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2016, biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến các yếu tố xã hội và môi trường sức khỏe bao gồm không khí sạch, nước sạch, đầy đủ lương thực và chỗ ở an toàn.Với mức độ biến đổi khí hậu như hiện nay, WHO dự báo từ năm 2030 đến 2050tác động của biến đổi khí hậu sẽ gây ra thêm 250.000 người chết mỗi năm do stress nhiệt người cao tuổi (38.000), tiêu chảy (48.000), sốt rét (60.000) và suy dinh dưỡng trẻ em (95.000). Các chi phí thiệt hại trực tiếp đến sức khỏe không bao gồm chi phí trong các lĩnh vực y tế xác định như nông nghiệp, nước và vệ sinh môi trường được ước tính khoảng 2-4 tỷ đô la (USD)/năm vào 2030. Tất cả người dân sẽ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu nhưng một số người dễ tổn thương hơn một số người khác sống ở các đảo quốc đang phát triển và các vùng ven biển, các thành phố lớn và các khu vực miền núi và vùng cực đặc biệt dễ bị tổn thương; đặc biệt trẻ em sống ở các nước nghèo, người cao tuổi và người khuyết tật bệnh là những đối tượng dễ bị tổn thương về sức khoẻ nhất; những khu vực có cơ sở hạ tầng y tế yếu kém, chủ yếu là các nước đang phát triển ít có khả năng đối phó nếu không có sự hỗ trợ chuẩn bị và đáp ứng.Giảm phát thải khí nhà kính (greenhouse gases) thông qua lựa chọn sử dụng vận chuyển, thực phẩm và năng lượng tốt hơn có thể giúp cải thiện sức khỏe, nhất là nỗ lựclàm giảm ô nhiễm không khí (reduced air pollution). Trong 50 năm qua các hoạt động của con người, đặc biệt là việc đốt nhiên liệu hóa thạch (fossil fuels) đã thải đủ số lượng carbon dioxide (CO2) và các khí nhà kính khác làm tăng thêm nhiệt độ khí quyển và ảnh hưởng đến khí hậu toàn cầu.Trong 130 năm qua trái đất đã nóng lên khoảng 0.85oC, mỗi thập kỷ trong 3 thập kỷ qua trái đất liên tục ấm hơn so với bất cứ thập niên nào trước 1850..Mực nước biển đang tăng lên, các sông băng đang tan chảy và lượng nước mưa đang thay đổi, các sự kiện thời tiết cực đoan (extreme weather) đang trở nên khốc liệt hơn và thường xuyên hơn.

          Theo Ủy ban liên Chính phủ về biến đổi khí hậu Liên hợp quốc (IPCC), hầu hết nguyên nhân gây hiện tượng nóng lên toàn cầu là do hoạt động tàn phá thiên nhiên của con người góp phần đáng kể khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE), trong gần 5 thập kỷ qua nhiệt độ trung bình ở nước ta đã tăng hơn 0,60C, lượng mưa tăng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam từ 7 - 20%; hơn 10 năm qua, số ngày nóng trong năm tăng lên hơn một tháng, số cơn bão cũng gia tăng lên đáng kể và phát triển thành siêu bão cùng sức công phá khủng khiếp ở những vùng mà nó đi qua. Theo Bộ Y tế (MOH), tình trạng biến đổi khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng dẫn đến các bệnh lây nhiễm và không lây nhiễm ngày càng gia tăng trên nền nhiệt độ trung bình năm tăng cao.Các nhà khoa học đã đưa ra 3 giải pháp ứng phó với những hiện tượng thời tiết cực đoan này là dự báo chính xác thời điểm xuất hiện, dự báo đường đi và sức công phá của nó, chấp nhận sống chung như xây nhà phao tránh lũ hay dự trữ nước chống khô hạn.

Tại Việt Nam, ngay từ đầu năm 2016 tác động của El Niño đã làm miền Bắc đã phải chịu những trận rét đậm rét hại nhất hàng chục năm qua, nhiều vùng nhiệt độ lạnh dưới 00C có tuyết rơi; miền Trung-Tây Nguyên phải gánh chịu khô hạn kéo dài kỷ lục từ cuối năm 2015, Nam bộ xâm nhập mặn chưa từng có ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, dòng chảy sông Mê Kông về phía Việt Nam cạn kiệt chưa từng thấy dẫn đến tình trạng thiếu nước nghiêm trọng. Chưa kịp hoàn hồn với El Niño, cuối năm 2016 hậu quả La Niña làm một loạt tỉnh miền Trung từ Hà Tĩnh đến Ninh Thuận và Tây Nguyên, trong đó nặng nề nhất là Bình Định phải gánh chịu những trận mưa lũ kéo dài làm nhiều nơi ngập chìm trong lũ làm hàng trăm người chết, hàng chục ngàn người mất nhà cửa, hoa màu, gia cầm, gia súc phải đối mặt với đói nghèo, mất an ninh lương thực, ô nhiễm môi trường, dễ phát sinh dịch bệnh. Chưa hết, mùa đông năm nay nền nhiệt độ cũng cao bất thường > 200C so với mọi năm nên Việt Nam được coi là một trong số ít quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.

Bản đồ phân bố tử vong do các bệnh truyền qua vector trên thế giới

2. Tác động biến đổi khí hậu tới dịch bệnh

Tác động biến đổi khí hậu tới dịch bệnh, nhất là các bệnh do véc tơtruyền(vector-born diseases_VBD) đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe cộng đồng. Véc tơ là nhữngsinh vậtsống có thể truyềnnhiềubệnh nguy hiểm từ người sang người hoặc từ động vật sang người, trong đó nhiều véc tơ là côn trùng hút máu vì vậy khi chúng hút máu vật chủ bị bệnh (người và động vật), các vi sinh vật xâm nhập và phát triển sau đó chúng truyền vi sinh vật vào vật chủ mới trong quá trình hút máu tiếp theo.Trong đó muỗi là véc tơ truyền bệnh phổ biến nhất, ngoài ra còn các véc tơ truyền bệnh khác bao gồm ve, ruồi, ruồi cát, bọ chét, bọ xít và một số loài ốc nước ngọt.Điều kiện khí hậu ảnh hưởng lớn đến các bệnh lây truyền qua đường nước và các bệnh truyền qua côn trùng, ốc sên hoặc các động vật máu lạnh (cold blooded animals) khác.Biến đổi khí hậu có thể kéo dài mùa truyền bệnh và làm thay đổi phạm vi địa lý của dịch bệnh như ở Trung Quốc, biến đổi khí hậu đã mở rộng đáng kể các vùng có bệnh sán máng (schistosomiasis) qua ốc trung gian truyền bệnh (snail-borne disease).Bệnh sốt rét truyền qua muỗi Anopheles chịu tác động mạnh của yếu tố khí hậu, véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết và zika là muỗi Aedes cũng rất nhạy cảm với điều kiện khí hậu, làm tăng diện tiếp xúc với sốt xuất huyết, dự báo thêm khoảng 2 tỷ người phơi nhiễm với bệnh sốt xuất huyết vào năm 2080.

Theo WHO, bệnh do vec tơ truyền chiếm > 17% tổng số các bệnh truyền nhiễm và là nguyên nhân dẫn đến > 1 triệu trường hợp tử vong mỗi năm. Trong đó, > 2,5 tỷ người sống tại 100 nước trên thế giới có nguy cơ mắc sốt xuất huyết dengue; trong năm 2015, sốt rét là nguyên nhân gây ra 429.000 ca tử vong, hầu hết là trẻ em < 5 tuổi ở vùng cận Sahara, châu Phi; ngoài ra, các bệnh do véc tơ truyền khác như chagas, leishmaniasis và sán máng ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên toàn thế giới. Tuy nhiên, các bệnh do véc tơ truyền vẫn được xếp vào nhóm bệnh nhiệt đới bị lãng quên (NTDs), trong khi WHO cho rằng các bệnh này hoàn toàn có thể phòng ngừa thông qua các biện pháp bảo vệ cá nhân và cộng đồng.

Theo Bộ Y tế (MOH), tại Việt Nam hiện tượng nóng lên toàn cầu cùng những tác động của thời tiết cực đoan trong năm 2016 đã thúc đẩy sự phát triển của các loài muỗi truyền bệnh làm tăng nguy cơ dịch bệnh sốt xuất huyết, zika, sốt rét... cùng nhiều bệnh mới nổi và tái nổi khác do biến đổi khí hậu, môi trường từ nhiều thập kỷ gần đây. Tuy nhiên, với véc tơ truyền bệnh sốt rét (muỗi Anopheles) chỉ phát triển được ở các vùng rừng núi trong khi hiện nay diện tích núi rừng cả nước bị thu hẹp dưới 10% nên dường như muỗi Anopheles chỉ còn có cơ hoạt động ở một số vùng nếu kiểm soát được các nhóm dân vào làm ăn trong rừng núi thì có thể kiểm soát được sốt rét. Ngược lại, vấn đề kiểm soát muỗi Aedes truyền bệnh “kép” sốt xuất huyết và zika sẽ trở nên khó khăn hơn từ những sự kiện thời tiết cực đoan trong năm nay, trước hết những tháng nắng nóng hồi đầu năm làm gia tăng dịch bệnh sốt xuất huyết ở Tp. Hồ Chí Minh, một số tỉnh nam bộ và Tây Nguyên thì thảm họa mưa lũ liên tục trong các tháng cuối năm tạo môi trường thuận lợi cho các dịch bệnh này tiếp tục phát triển nên sự nhân rộng các ca nhiễm virus zika hiện nay ở Tp. Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh miền Nam hầu như ngoài tầm kiểm soát y tế do không thể giải quyết được các ổ muỗi đẻ tự nhiên chằng chịt khắp mọi nơi.

Sơ đồ tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu với các bệnh truyền qua vector

Tuy nhiên, dự báo tương laichu kỳ các bệnh truyền qua véc tơ rất phức tạp vì các tương tác giữa các tác nhân gây bệnh, véc tơ truyền bệnh và cơ thể nhiễm bệnh (con người) liên tục thay đổi cùng với biến đổi khí hậu làm cho những tương tác này thấp hơn dự đoánkhả năng phát triển dịch bệnh. WHO ước tính nhiệt độ tăng trên toàn cầu cũng như lượng mưa thay đổi và độ ẩm liên quan đến biến đổi khí hậu có thể làm thay đổi đáng kể VBDskể cả ngắn hạn (short-term epidemics) và dài hạn (long-termepidemics) làm trở nên khó dự đoán và khó kiểm soát hơn về xu hướng phát triển dịch bệnh.

2.1. Sốt rét (Malaria)

Theo Báo cáo sốt rét của WHO phát hành cuối năm 2016, trên thế giới có 91 quốc gia và vùng lãnh thổ còn lưu hành sốt rét với khoảng 3,2 tỷ người và gần 50% dân số nguy cơ. Năm 2015, thế giới có 212 triệu ca sốt rét mới, trong đó khu vực châu Phi của WHO chiếm 90% số ca mắc sốt rét toàn cầu, tiếp đến là Đông Nam Á (7%) và Đông Địa Trung Hải (2%); năm 2015, ước tính thế giới có 429.000 trường hợp tử vong sốt rét, trong đó khu vực châu Phi chiếm 92% số tử vong sốt rét toàn cầu, tiếp theo là Đông Nam Á (6%) và Đông Địa Trung Hải (2%). Trong 5 năm (2011-2015), WHO cho rằng mặc dù đạt được nhiều tiến bộ nhưng trên 90% gánh nặng sốt rét toàn cầu vẫn tập trung ở vùng cận Sahara, châu Phi chủ yếu ở trẻ em < 5 tuổi, cứ mỗi 2 phút cướp đi mạng sống của 1 đứa trẻ.Bệnh sốt rét được truyền qua vết đốt của muỗi cái Anopheles, đẻ trứng trong nước và phát triển mạnh trong mùa mưa ở các vùng núi rừng nhiệt đới. Các yếu tố thời tiết như lượng mưa, ẩm độ và nhiệt độ ảnh hưởng lớn đến tốc độ truyền của bệnh sốt rét. Do tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, các nước thuộc khu vực nhiệt đới, cận nhiệt đới và các vùng bán khô cằn (semi-arid parts) ở miền nam châu Phi có khả năng ​​sẽ tăng lượng mưa và tăng nhiệt độ ước tính từ 1,4-1,6°C vào năm 2050. Theo đó, WHO dự báo khi trái đất ấm lên 2-3°Ccó thể làm tăng đến 7% số người có nguy cơ mắc sốt rét.

Bản đồ phân bố dịch tễ sốt rét trên thế giới (nguồn US CDC)

2.2. Sốt xuất huyết (Dengue fever)

Sốt xuất huyết dengue (SXHD) được WHO xếp vào nhóm bệnh truyền qua vector (vector-born diseses) đáng quan tâm nhất, SXHD lan truyền với tốc độ rất nhanh trên toàn cầu với số ca bệnh tăng hơn 30 lần trong 50 năm qua, WHO ước tính hơn 2,5 tỷ người-khoảng 30% dân số thế giới và hơn 100 quốc gia phải đối mặt với nguy cơ mắc SXHD.Theo đó, các đợt dịch SXHD đáng quan tâm nhất gần đây thường xảy ra ở khu vực Đông Nam Á, châu Mỹ và Tây Thái Bình Dương. Mỗi năm ước tính trên toàn thế giới có khoảng 390 triệu ca nhiễm vi-rút dengue, trong số này có khoảng 500.000 ca phát triển thành thể nặng và ước tính có trên 25.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, SXHD là một bệnh phổ biến, đặc biệt là ở khu vực duyên hải miền Trung và miền Nam. Do chưa có thuốc đặc trị và vắc-xin phòng bệnh, phương pháp kiểm soát SXH chủ yếu sử dụng các biện pháp xua muỗi, diệt muỗi, diệt bọ gậy và sử dụng các biện pháp hoá học khi xuất hiện các ổ dịch. Các nhà nghiên cứu y học dự đoán sự lan truyền sốt xuất huyết có thể giảm do khí hậu nóng lên trong tương lai, trái ngược với dự đoán trước đó cho rằng biến đổi khí hậu sẽ làm cho loài vi rút gây chết người nguy hiểm nhất này lan truyền dễ dàng hơn. Mỗi năm có hàng trăm triệu người nhiễm sốt xuất huyết, trong đó nhiều trẻ em tử vong do nhiều biến chứng nặng; đồng thời đang có một sự quan tâm lớn ở các quốc gia tiếp giáp với các vùng nhiệt đới, những nơi có tỷ lệ nhiễm sốt xuất huyết cao và lo ngại rằng với sự ấm lên toàn cầu, virus gây sốt xuất huyết và các loài vi rút gây bệnh từ muỗi khác như vi rút Zika sẽ lây lan rộng.

Bản đồ phân bố bệnh sốt xuất huyết trên thế giới (nguồn US CDC)

 

2.3. Zika(Zika virus)

Virus Zika là một trong những bệnh nhiệt đới do muỗi Aedes truyền, cùng với Zika loài muỗi này còn có khả năng mang virus và truyền các bệnh Tây sông Nile, Chikungunya, sốt thung lũng Rift, sốt vàng da và sốt xuất huyết. Kể từ khi phát hiện vào năm 1947 trong rừng Zika của Uganda đến nay, virus Zika đã lan rộng hơn 70 nước trên thế giới và đang trở thành một đại dịch nghiêm trọng toàn cầu. Người nhiễm virus Zika hiếm khi diễn biến nặng và tử vong nhưng điều mà các chuyên gia cũng như cộng đồng lo ngại chính là virus gây bệnh này có thể lây truyền từ mẹ sang thai nhi trong quá trình mang thai, liên quan đến tần suất gây sẩy thai và tử vong trẻ sơ sinh, dị tật bẩm sinh (birth defects) nhất là dị tật đầu nhỏ (microcephaly) mà não không phát triển hoàn chỉnh và trẻ sinh ra với cái đầu nhỏ bất thường. Các véc tơ muỗi Aedes sinh sản trong những vật dụng chứa nước ngọt được thu thập và trứng của chúng có thể tồn tại trong thời gian dài ở trạng thái không hoạt động. Tuy nhiên, nhiệt độ đóng một vai trò quan trọng trong sự sống còn của véc tơ, nhân lên của virus và các giai đoạn nhiễm; theo đó, nhiệt độ cao hơn do biến đổi khí hậu có thể mở rộng phạm vi địa lý, giảm thời gian ủ bệnh của mầm bệnh và tăng tỷ lệ muỗi đốt người. Hơn nữa, lượng mưa có thể cung cấp thêm môi trường sống cho ấu trùng và những thay đổi trong hành vi của con người như phá rừng, xây dựng hồ đập thủy điện/thủy lợi, sự tuyệt chủng của các loài săn mồi tự nhiên cùng những thay đổi trong đa dạng sinh học có thể đẩy nhanh sự lây lan của Zika.

 

Bản đồ phân bố dịch bệnh do virus Zika trên thế giới (nguồn US CDC)

Trên thế giới,WHO cho biết virus Zika đã lây lan sang 73 quốc gia châu Mỹ, châu Á và châu Phi chủ yếu truyền qua muỗi vằnAedes agypty; đặc biệt là 7/10 quốc gia khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam với gần 200 ca dương tính với virus được xác nhận chủ yếu ở Tp. Hồ Chí Minh và một số tỉnh phía Nam. Tuy nhiên vào trung tuần tháng 11/2016, WHO tuyên bố Zika không còn là 'tình trạng y tế công cộng khẩn cấp'toàn cầu (Zika No Longer Global 'Health Emergency') vì coi đây là một thách thức y tế công cộng quan trọng lâu dài đòi hỏi mỗi quốc gia phải hành động thường xuyên mạnh mẽ nhưng không còn là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

3. Ứng phó biến đổi khí hậu ảnh hưởng tới sức khỏe và dịch bệnh

3.1. Ứng phó toàn cầu

          Theo Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), một sự kiện trọng đại về biến đổi khí hậu trong năm 2016 là Hội nghị lần thứ 22 các bên (COP22) tham gia Công ước khung của UNvề biến đổi khí hậu (UNFCCC) chính thức khai mạc tại Thủ đô Marrakech, Marocco từ ngày 7/11 đến 18/11/2016 với sự tham dự của gần 200 nhà lãnh đạo các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới với đồng thuận cao 'Đưa thỏa thuận Pari vào hành động', trong đó có nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là hạn chế tác động của biến đổi khí hậu với sức khỏe và phát sinh dịch bệnh.Tại hội nghị này, chính phủ các nước đã tái khẳng định cam kết thực hiện thỏa thuận Paris (COP21) năm 2015 giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính trong thế kỷ này và giảm mức tăng nhiệt độ trung bình trên toàn cầu xuống dưới 20C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết trong 2 năm tới như quỹ tài trợ cho các nước đang phát triển có nguy cơ chịu nhiều rủi ro nhất do biến đổi khí hậu gây ra, đồng thời nỗ lực phấn đấu sử dụng 100% năng lượng tái tạo trong khoảng thời gian sớm nhất nhằm chống tình trạng nhiệt độ đang nóng dần lên trên toàn cầu.

WHO cung cấp nhiều bằng chứng tối ưu kiểm soát véc tơ và bảo vệ con người chống lại sự lây nhiễm; cung cấp và hỗ trợ kỹ thuật và hướng dẫn các quốc gia thành viên có thể quản lý ca bệnh và khống chế dịch bệnh hiệu quả; hỗ trợ các quốc gia cải thiện hệ thống báo cáo và nắm bắt được gánh nặng thực sự của dịch bệnh; cung cấp đào tạo cho quản lý lâm sàng, chẩn đoán và kiểm soát véc tơ với một số trung tâm phối hợp trên toàn thế giới; phát triển các công cụ mới để chống lại các véc tơ và đối phó với căn bệnh này như các sản phẩm hóa chất diệt côn trùng và công nghệ phun hóa chất;thay đổi hành vitrong các bệnh do vector truyền là một yếu tố rất quan trọng, WHO làm việc với các đối tác để cung cấp thông tin giáo dục và nâng cao nhận thức giúp cộng đồngi biết cách bảo vệ cá nhân và gia đình tránh muỗi, ve, bọ xít, ruồi và vectơ khác. WHO khởi xướng các chương trình kiểm soát sử dụng thuốc tài trợ hoặc trợ giúp nhiều bệnh như chagas, sốt rét, sán máng và leishmaniasis, tiếp cận với nước sạch và vệ sinh môi trường trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay là yếu tố rất quan trọng kiểm soát và loại trừ dịch bệnh, WHO làm việc với nhiều tổ chức chính phủ khác nhau để kiểm soát có hiệu quả các bệnh này.

3.2. Đáp ứng của Việt Nam

          Việt Nam là một trong số quốc gia chịu nhiều thách thức với biến đổi khí hậu trong bối cảnh các dịch bệnh cả lây nhiễm và không lây nhiễm liên quan đến các sự kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng và khó kiểm soát. Theo IPCC, nhiệt độ trung bình toàn cầu và mực nước biển tăng nhanh trong vòng 100 năm qua, đặc biệt trong khoảng 25 năm gần đây. Ở Việt Nam, trong vòng 50 năm qua nhiệt độ trung bình đã tăng khoảng 0,5 - 0,7oC, mực nước biển đã dâng khoảng 20 cm. Hiện tượng El Nino, La Nina ngày càng tác động mạnh mẽ. Biến đổi khí hậu thực sự đã làm cho những thiên tai, đặc biệt là bão, lũ và hạn hán ngày càng khốc liệt. Để ứng phó với biến đổi khí hậu, năm 2011 Chính phủ đã ban hành “Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu” với mục tiêu chiến lược phát huy năng lực của toàn đất nước, tiến hành đồng thời các giải pháp thích ứng với tác động của biến đổi khí hậu và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo đảm an toàn tính mạng người dân và tài sản nhằm mục tiêu phát triển bền vững; tăng cường năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu của con người và các hệ thống tự nhiên, phát triển nền kinh tế các-bon thấp nhằm bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an ninh và phát triển bền vững quốc gia trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và tích cực cùng cộng đồng quốc tế bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất. Trong đó, nhiệm vụ của ngành y tế là nâng cấp hệ thống chăm sóc sức khỏe cộng đồng ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu bao gồm cải tạo, nâng cấp, xây mới cơ sở hạ tầng, hiện đại hoá trang thiết bị, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ ngành y tế từ trung ương tới địa phương và tăng cường công tác phòng chống các dịch bệnh và các bệnh mới nổi để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu; đảm bảo năm 2020 mọi người dân được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, năm 2030 được chăm sóc sức khỏe đầy đủ. Xây dựng và triển khai hệ thống chính sách chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đảm bảo quyền lợi các nhóm xã hội dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người già, người nghèo, dân tộc thiểu số...

                                                                                                    Tác giả: PGS.TS Triệu Nguyên Trung

                                                                                   Nguyên Viện trưởng Viện Sốt rét - Kỹ sinh trùng, côn trùng Quy Nhơn

                                                                                                 Ủy viên BCH Liên hiệp các Hội KH&KT Bình Định

 

 

 

 


KT  (Cập nhật ngày 27-02-2017)    



Các tin liên quan:
  MTOOL, VCOORD, PSEARCH BỘ ỨNG DỤNG DI ĐỘNG ANDROID PHỤC VỤ CÔNG TÁC ĐO ĐẠC BẢN ĐỒ (29-12-2016)
  Biến đổi khí hậu: Nhiều thách thức phải vượt qua (04-12-2015)
  Tai họa của Biến đổi khí hậu (20-01-2015)
  Bảo đảm an ninh môi trường, phục vụ nhiệm vụ phát triển bền vững đất nước trong tình hình mới (31-12-2014)
  Chai Mặt Trời và một lít ánh sáng (19-12-2014)
  Hình ảnh hoạt động
  Thông báo
GIẢI THƯỚNG SÁNG TẠO KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
CÁC BẠN NHẤP VÀO BIỂU TƯỢNG VIFOTEC BÊN TRÁI MÀN HÌNH ĐỂ TÌM HIỆU VỀ THỂ LỆ VÀ MẪU ĐƠN ĐĂNG KÝ
  Lịch
  Video
sitemap
Trung tâm DSTT Bình Định
Hoi kien truc su binh dinh
Nop ho so truc tuyen
Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
  Thống kê người dùng
  Đang online:
702
  Số lượt truy cập:
835362
 
Bản quyền website thuộc về:LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT BÌNH ĐỊNH. ĐT: 056.3828598. Email: lhhbdinh@gmail.com. Địa chỉ: 472 Trần Hưng Đạo, TP.Quy Nhơn. Chịu trách nhiệm quản lý: TTND.BSCKII Nguyễn Thị Thanh Bình - Chủ tịch Liên hiệp Hội